6.2 Glosario e termos clave
|
|
|
|
A |
||
|
ing. Assessment Activity |
Actividade
|
|
Acumulable; ing. Stackability |
Posibilidade
|
|
ing. Training on user inputs |
Cando
|
|
|
Marco
|
|
ing.
|
Comprensión
|
|
ing. Data hosting |
Lugar
|
|
ing.
|
Fluída,
|
|
ing.
|
Guía
|
|
ing.
|
Modificar
|
|
ing.
|
Persoa
|
|
ing. Machine learning (ML) |
|
|
ing. Feedback uptake, uptake |
Se
|
|
ing.
|
Ferramenta
|
|
ing. Market surveillance authority |
Autoridade
|
|
ing. Fundamental rights impact assessment (FRIA) |
Avaliación
|
|
Capacidade de acción do alumnado; ing. Learner agency |
Capacidade
|
|
Axuste do modelo, adestramento de seguridade; ing. Tuning |
Axustes
|
| ||
Amplification vs. equalisation
AI tends to widen existing gaps. It only equalises when three things hold together: secure access, a tool designed for learning rather than answering, and a teacher scaffolding its use.
AnonymisationBarreiras de protección
ing.
Guardrails
Límites
Changingincorporados datanun sosistema thatpara aque personapoie cano nopensamento longeren belugar identified,de not even from context. Deleting names is not anonymising, especially for essays and learning journals that identify their author by style.substituílo.
AssessmentBase Activityde datos da UE
ing.
EU database
Rexistro
Anda activityUE usedno toque evaluateas whetherautoridades learningpúblicas outcomespoden haveter beenque achieved.inscribir os sistemas de IA de alto risco que empregan (art. 49 do Regulamento de IA).
Assessment CriterionC
A rule or benchmark used to evaluate whether a learning outcome has been achieved.
AutomatedCaso decision-makingde uso
ing.
Use Case
Escenario
Aconcreto decisionque baseddescribe solelycomo onse automated processing that significantly affectsaplica a person.IA Ana gradepráctica is such a decision; formally waving through an AI's suggestion does not count as a human decision.docente.
AutomatedCategorías gradingespeciais de datos
ing.
AutomatedSpecial scoring,category automated assessmentdata
Datos
Usingpersoais softwareque tonecesitan scoreunha orprotección gradeadicional, work.como Inos therelativos certificationá examsaúde thisou appliesá todiscapacidade, selected-responseos questions.datos biométricos ou os que revelan a orixe étnica ou a relixión (art. 9 do RXPD). En principio están vetados salvo que se aplique unha excepción específica.
AutomationCategorización Biasbiométrica
ing.
Over-trustBiometric categorisation
Uso
Acceptingde datos biométricos para clasificar persoas co fin de inferir trazos protexidos como a machine'sraza, suggestionas withoutopinións independentlypolíticas, checkinga it.relixión ou a orientación sexual. Prohibida polo Regulamento de IA.
BCertificado
ing. Certificate
Documento formal que recoñece a adquisición de competencias.
BiasChatbot de IA
Chatbot;
ing. AI Chatbot
Programa
Slantsque inheritedconversa fromen thelinguaxe materialnatural, ahoxe systemnormalmente learnedbaseado fromnun andgran notmodelo reliablyde reduced by making the system bigger.linguaxe.
BiometricCita categorisationinventada
Fonte
inventada; ing. Fabricated citation
Referencia
Usingxerada biometricpola dataIA toa sortunha peoplefonte inque ordernon toexiste. inferDetectar protectedeste traitstipo suchde asfontes race,é politicalunha opinions,destreza religionde orverificación sexualfundamental orientation.e Bannedun underdos theindicios AItípicos Act.dun uso non declarado da IA.
BiometricClasificación datade imaxes
Clasificador
de imaxes; ing. Image classification
Tarefa
Datade fromIA physicalna characteristicsque suchun asmodelo, facedespois orde voice.ser Itadestrado iscon specialexemplos, categoryclasifica dataimaxes underen thecategorías GDPR,(p. andex. severalpapel, AIplástico, usesoutros) basede ona itcontinuación arese bannedproba incon schools.obxectos novos.
CCláusulas contractuais tipo
ing. Standard contractual clauses (SCCs)
Cláusulas contractuais aprobadas pola UE que protexen os datos persoais transferidos fóra da UE cando non existe unha decisión de adecuación.
CertificateCódigo de competencia
Código
do obxectivo de aprendizaxe; ing. Competence code
Etiqueta
Adun formalobxectivo documentde recognizingaprendizaxe, thep. achievement of competences.
Certification Pathway
The route through which competences are validated and formally recognised, here as a dual pathway (Track A and Track B).
Certification track
Track A, Track B
One of two complementary certifications: Track A, AI-Enhanced Teaching (WITH AI), and Track B, AI Literacy (ABOUT AI). Teachers can take one or both.
Code generation
Letting AI write program code. Beginners should avoid it because they cannot yet judge whether the code is correct.
Code review
AI-assisted code review
Students write their own code first and then ask AI to suggest improvements, instead of letting it write the solution. The suggestions must be evaluated critically.
Cognitive Offloading
Handing mental work to something outside your head. It is useful when knowledge is in place, and damaging when it is still forming.
Competence
Competency
What a teacher knows, can do & is willing to do, described so that it can be taught and checked.
Competence code
Learning objective code
Label of a learning objective, e.g.ex. AF-TL-2b: aspectaspecto ofda AIIA (HM, EI, AF) – pedagogicalárea areapedagóxica (PE, DR, TL, A, EL, FC) – progressionnivel levelde progresión (1–3) ande objectiveobxectivo (a–c).
Competence DomainCompetencia
ing.
CompetenceCompetence, areaCompetency
O
Aque groupun ofdocente relatedsabe, competencessabe withinfacer e está disposto a framework.facer, descrito de xeito que se poida ensinar e comprobar.
ComputationalCompetencia thinkingclave
ing.
AlgorithmicCore thinkingcompetency
Cada
Approachingunha problemsdas in18 acompetencias waydo amarco computerDUAL.AI.TEACHer, couldsituada carrycada out,unha forna exampleintersección breakingdunha themárea intopedagóxica stepse andun recognisingaspecto patterns.da IA.
ContentCompetencia filterdocente en IA
ing.
Teacher AI Competence
Coñecementos,
Andestrezas automatice mechanismactitudes thatdos blocksdocentes orpara altersensinar contentcon IA e sobre a providerIA, considerstal unsuitable.como Itsse criteriaestruturan areno oftenmarco not disclosed.DUAL.AI.TEACHer.
ContentCoñecemento Unitfactual
ing.
Factual knowledge
Coñecemento
Thede smallestfeitos reusablee learningconceptos. componentOs usedtitores withinde lessonIA planspoden andapoiar modules.a súa adquisición.
ContinuingContorno professionalescolar developmentde IA
Plataforma
CPD,verificada; in-serviceing. trainingSchool AI environment
Plataforma
Professionalde learningIA forpara teacherscentros alreadyeducativos, workingproporcionada ine schools.verificada Stagepola 6administración ofe thecon roadmapcontratos turnsnegociados, itque intose aofrece structureden offerlugar withde stackabledeixar micro-credentials.que os docentes se rexistren en ferramentas gratuítas.
ControllerContratación
Decisión
Datade controllercompra; ing. Procurement
Proceso
Underpolo thecal GDPR,un thecentro bodyou responsibleunha foradministración processingselecciona personale data.adquire Inferramentas schoolsde thisIA. isÉ normallyaquí theonde school.se aseguran límites fiables e garantías contractuais, e por iso a responsabilidade recae na contratación e non en cada docente.
CopyrightContrato de encargo do tratamento
ing.
Data processing agreement (DPA)
Contrato
Legalescrito protectionentre ofo works.centro Withe AI,o whatprovedor comesque outestablece iscomo usuallypode freetratar ofo copyright,provedor butos uploadingdatos protectedpersoais works(art. into28 ando AIRXPD). systemA isproba notpráctica: coveredexclúe byo theadestramento teachingcos exception.datos que vostede introduce?
CoreCriterio competencyde avaliación
ing.
Assessment Criterion
Regra
Oneou ofreferencia theempregada 18para competenciesavaliar ofse these DUAL.AI.TEACHeracadou framework,un eachresultado atde the intersection of a pedagogical area and an aspect of AI.aprendizaxe.
CourseCualificación automatizada
Puntuación
automatizada, avaliación automatizada; ing. Automated grading
Uso
Ade structuredsoftware setpara ofpuntuar trainingou modulescualificar designedtraballos. toNo deliverexame ade completecertificación learningaplícase experience.ás preguntas de resposta pechada.
CourseCumprimento Runnormativo en IA
Uso
conforme da IA; ing. AI Compliance
A specific instance ofUsar a courseIA deliveryde withacordo enrolledcoa learnersnormativa andde protección de datos, o Regulamento de IA, os dereitos de autor e a definednormativa timeframe.de exames. O cumprimento normativo facilita o uso en lugar de obstaculizalo.
Cyborg writingCurso
ing.
Course
Conxunto
Writingestruturado inde whichmódulos AIformativos extendsdeseñado ratherpara thanofrecer replacesunha theexperiencia writer'sde thinking,aprendizaxe with students flagging which parts are their own.completa.
D
DataDatos hostingbiométricos
ing.
Biometric data
Datos
Whereprocedentes datade arecaracterísticas storedfísicas andcomo processed,o e.g.rostro on European servers or outside the EU. Data leaving the EU needou a safeguard.voz. Son unha categoría especial de datos segundo o RXPD, e varios usos da IA baseados neles están prohibidos nos centros educativos.
DataDatos processingde agreementadestramento
Material
DPAde adestramento, exemplos de adestramento; ing. Training data
Exemplos
Thecos writtenque contractaprende betweenun schoolsistema andde providerIA, thatcomo spellsmillóns outde howimaxes theetiquetadas providerpor maypersoas. handleAs personaldesviacións datadeste (Art.material 28trasládanse GDPR).aos Theresultados practicaldo test:sistema doese itnon excludedesaparecen trainingsimplemente onporque youros inputs?modelos sexan máis grandes.
DataDatos protectionde diagnóstico
Telemetría;
ing. Diagnostic data
Datos
Thetécnicos legalque protectionun ofprovedor personalrecolle data.sobre Theo load-bearinguso foundationdo ofseu AIservizo. lawO thattempo hasdurante appliedo allque along;se inconservan theé EUunha mainlycuestión thede GDPR.protección de datos.
DeepfakeDatos persoais
ing.
Personal data
Calquera
AI-generatedinformación orsobre manipulatedunha image,persoa audioidentificable, orp. videoex. contentnomes, thatenderezos appearsde authentic.correo Mustelectrónico bedo disclosedcentro, whentraballos useddo inalumnado, thegravacións classroomde (Art.voz, 50(4)fotos, AIcualificacións, Act).asistencia e datos de progreso na aprendizaxe. Os datos seguen sendo persoais se alguén pode ser identificado polo contexto.
DeployerDecisión de adecuación
ing.
Adequacy decision
Decisión
Theda organisationUE thatpola introducesque andse controlsconsidera anque AIun system,país usuallyde thefóra schoolda orUE schoolprotexe authority.adecuadamente Aos teacherdatos usingpersoais, thede toolmodo underque these school'spoden instructionstransferir is normally notdatos a separateese deployer.país.
DeskillingDecisións automatizadas
ing.
Automated decision-making
Decisión
Thebaseada slowunicamente erosionnun oftratamento professionalautomatizado expertiseque whenafecta significativamente a toolunha absorbspersoa. theUnha workcualificación throughé whichunha thatdecisión expertisedeste istipo; maintained.dar por boa formalmente a suxestión dunha IA non conta como decisión humana.
DeterministicDependencia excesiva
Exceso
de confianza; ing. Overreliance
Confiar
Alwaysnos producingresultados exactlyda theIA samemáis resultdo fromque themerecen, samepor startingexemplo values.aceptando cualificacións ou retroalimentación erróneas. Os docentes que usan IA de alto risco deben estar activamente atentos a isto.
DiagnosticDereitos datade autor
ing.
TelemetryCopyright
Protección
Technicallegal datadas obras. Coa IA, o que se xera adoita estar libre de dereitos de autor, pero subir obras protexidas a providerun collectssistema aboutde howIA itsnon serviceestá iscuberto used.pola Howexcepción long it is kept is a data protection question.docente.
DiffusionDescarga of innovationscognitiva
ing.
Cognitive Offloading
Delegar
Theorytraballo ofmental howen innovationsalgo spread:externo theyá arepropia adoptedcabeza. moreÉ readilyútil whencando theyo cancoñecemento bexa triedestá outconsolidado (trialability)e andprexudicial seencando workingaínda (observability).se está a formar.
DigCompEduDescualificación
ing.
Deskilling
Erosión
Thelenta Europeanda Frameworkcompetencia forprofesional thecando Digitalunha Competenceferramenta ofabsorbe Educators.o Ittraballo providesmediante theo pedagogicalcal structurese (horizontalmantén dimension)esa of the DUAL.AI.TEACHer framework.competencia.
DigitalDeseño BadgeUniversal para a Aprendizaxe
DUA;
Opening. digitalUniversal badgeDesign for Learning (UDL)
Marco
Thepara shareableun digitaldeseño forminclusivo ofe centrado no alumnado. Utilízase para reforzar a certificatedimensión orinclusiva micro-credential.do marco.
DigitalDetector Hubde IA
ing.
AI Detector
Software
Aque centralafirma onlineidentificar platformtextos thatescritos bundlespor unha máquina. O que mide realmente é a project's resources, courses and community exchange.predicibilidade.
Digital sovereigntyDeterminista
ing.
Deterministic
Que
Controlsempre overproduce one'sexactamente owno data,mesmo infrastructure and technology choices. Buildingresultado a platformpartir oneselfdos doesmesmos notvalores automatically give more control, so the playbook advises using the term with care.iniciais.
DimensionDifusión de innovacións
ing.
Diffusion of innovations
Teoría
Onesobre ofcomo these broaddifunden areasas theinnovacións: frameworkadóptanse iscon dividedmáis into,facilidade eachcando groupingse competencespoden thatprobar belong(experimentabilidade) togethere inse practice.pode ver que funcionan (observabilidade).
EDigCompEdu
Marco europeo para a competencia dixital dos educadores. Achega a estrutura pedagóxica (dimensión horizontal) do marco DUAL.AI.TEACHer.
Emotion recognitionDimensión
ing.
Dimension
Cada
AIunha thatdas claimsgrandes toáreas infernas feelingsque orse intentionsdivide fromo biometricmarco; data,cada e.g.unha attentionagrupa detection,competencias moodque analyticsvan orxuntas 'engagement'na scoring from a webcam. Prohibited in schools since 2 February 2025, with narrow exceptions for medical or safety purposes.práctica.
EntreCompDimensión de inclusión
ing.
Inclusion Dimension
Dimensión
Europeancentrada Entrepreneurshipna Competenceaccesibilidade, Framework.a Contributedequidade creativitye anda innovationinclusión tono theensino framework.e a aprendizaxe apoiados pola IA.
ESCODimensión ética
ing.
Ethical Dimension
Dimensión
Europeanque classificationaborda ofas skills,consideracións competences,éticas qualificationsrelacionadas andco occupations.uso Theda certificationIA isno alignedensino withe it.a aprendizaxe.
EthicalDimensión Dimensionhorizontal
Dimensión
pedagóxica; ing. Horizontal dimension
As
Aseis dimensionáreas addressingda ethicalpráctica considerationsdocente relatedno tomarco theDUAL.AI.TEACHer, usetomadas ofde AIDigCompEdu: inCompromiso teachingprofesional, andRecursos learning.dixitais, Ensino e aprendizaxe, Avaliación, Empoderamento do alumnado e Fomento da competencia dixital (en IA) do alumnado.
EthicsDimensión of AIvertical
Dimensión
da IA; ing. Vertical dimension
Os
Ethicaltres principles,aspectos regulations,da institutionalIA policiesno andmarco practicalDUAL.AI.TEACHer, guidelinestomados governingdo AImarco useda thatUNESCO: teachersmentalidade needcentrada tono understandser andhumano, apply.ética Ada cross-cuttingIA, aspecte offundamentos thee verticalaplicacións dimension.da IA.
EUDirección AIdo Actcentro
Equipo
AIdirectivo, Act,director Regulationdo (EU)centro; 2024/1689ing. School Administrator
Persoa
Theresponsable EU'sde single,dirixir risk-basedun rulebookcentro foreducativo, AI.como Ito classifiesdirector AIou systemso byvicedirector. theO riskcapítulo they5.3 pose,diríxese fromdirectamente banneda practices through high-risk uses to everyday tools without special rules, and applies to public and private organisations, including schools. In force since 1 August 2024, phased in through 2027.ela.
EUDirectriz databasede política educativa
ing.
Policy Guideline
Documento
Thede EUnivel registerpolítico inque whichorienta publico authoritiesdesenvolvemento mayde havecompetencias toe recordprácticas the high-risk AI systems they use (Art. 49 AI Act).docentes.
EuropassDocente
ing.
Teacher
Persoa
EUresponsable platformde throughdeseñar whiche digitallevar certificatesa cancabo beactividades sharedde andensino theire validity checked by third-party institutions.aprendizaxe.
EuropeanDominio Frameworkcompetencial
Área
competencial; ing. Competence Domain
Grupo
Ade referencecompetencias frameworkrelacionadas providingdentro standardizeddun competence definitions at the European level.marco.
European Qualifications FrameworkE
EQF
EU reference framework that makes qualifications comparable across countries. The certification is aligned with it.
ExplainabilityEdición do curso
ing.
AICourse explanationRun
Impartición
Anconcreta AIdun systemcurso, showingcon howparticipantes itmatriculados reachede itsun output.período Explanations do not reliably prevent over-trust; explanations that are too technical or too simplified can even increase misplaced confidence.definido.
FEfecto amplificador
Amplificación fronte a igualación; ing. Amplification effect
A IA tende a ampliar as diferenzas existentes. Só iguala cando se dan tres condicións á vez: acceso garantido, unha ferramenta deseñada para aprender e non para dar respostas, e un docente que acompañe o seu uso con andamiaxe.
FabricatedEfecto citationMateo
ing.
InventedMatthew sourceeffect
Quen
Axa referenceten producedvantaxes byé AIquen tomáis se beneficia: «a sourcequen thatten, doesdaráselle not exist. Spotting such sources is a core verification skill and one of the typical signs of undisclosed AI use.máis».
FacialEfecto recognitionnovidade
ing.
Novelty effect
Efecto
AIpositivo thattemporal identifiesque peoplese byproduce theirsimplemente face,porque e.g.algo foré attendancenovo. orPode examinflar monitoring.os Buildingresultados ordos expandingestudos facial-recognitionde databasescurta by untargeted scraping is banned.duración.
FactualElaboración knowledgede perfís
ing.
Profiling
Avaliación
Knowledgeautomatizada ofde factspersoas andpara concepts.analizar AIou tutorspredicir canas supportsúas itscaracterísticas acquisition.ou o seu comportamento. Un sistema de IA educativo que elabora perfís de persoas considérase sempre de alto risco.
FairnessEncargado do tratamento
ing.
Non-discriminationProcessor, data processor
Segundo
Theo principleRXPD, thatentidade AIque andtrata itsdatos usepersoais mustpor notconta systematicallydo disadvantageresponsable people,do e.g.tratamento AIe detectorsestritamente wronglyseguindo flaggingas non-nativesúas writers.instrucións, por exemplo un provedor de IA.
FalseEnsaio Positivecontrolado aleatorizado
Ensaio
controlado; ing. Randomised controlled trial (RCT)
Estudo
Ano correct,que honestos pieceparticipantes ofse workasignan wronglyaleatoriamente flagged.a Thegrupos, errorde thatmodo damagesque students.as diferenzas nos resultados se poden atribuír á intervención.
FeedbackEnsinar uptakecon IA
Aprender
UptakeCON IA; ing. Teaching with AI
Usar
Whethera feedbackIA iscomo read,ferramenta understood,para actedo onpropio andtraballo understooddocente, welldesde enougha thatplanificación theata learnera could get it right unaided next time. Uptake, not quality, is the bottleneck.retroalimentación.
FundamentalEnsinar rightssobre impacta assessmentIA
Aprender
FRIASOBRE A IA; ing. Teaching about AI
Facer
Anda assessmentpropia thatIA publico bodiesobxecto andda organisationsclase, providingpara publicque serviceso mayalumnado havecomprenda tocomo completefunciona beforee usingonde high-risk AI (Art. 27 AI Act).falla.
GEntreComp
Marco europeo da competencia emprendedora. Achegou a creatividade e a innovación ao marco.
GamificationEnxeñaría de prompts
ing.
Prompt engineering, prompting
Redacción
Usingde gameprompts elementseficaces incomo lessons.destreza Usingque AIse forpode gamificationensinar, producedpor aexemplo gainpara tooplanificar smallclases, todiferenciar calle proven.cualificar.
GDPREquidade
Non
Generaldiscriminación; Dataing. Protection Regulation, Regulation (EU) 2016/679Fairness
Principio
Thesegundo EU'so data protection law. While the AI Act asks whether and how an AI system may be used, the GDPR asks whether particular data aboutcal a particularIA persone mayo beseu processeduso innon deben prexudicar sistematicamente a particularningunha way.persoa, p. ex. cando os detectores de IA sinalan erroneamente textos de persoas que non escriben na súa lingua materna.
Generative AIESCO
GenAI
Clasificación
AIeuropea thatde createscapacidades, newcompetencias, text,cualificacións imagese orocupacións. otherA contentcertificación fromestá aaliñada prompt.con ela.
GuardrailsEscritura cíborg
ing.
Cyborg writing
Escritura
Limitsna built intoque a systemIA soamplía thato itpensamento supportsde thinkingquen insteadescribe ofen replacinglugar it.de substituílo, e na que o alumnado sinala que partes son propias.
HEsquema
ing. Schema
Coñecemento organizado dunha persoa.
HallucinationEstocástico
Aleatorio;
ing. Stochastic
Suxeito
Fluent,ao confident,azar, false.de Notmodo que a defectmesma awaitingconfiguración pode levar a patchresultados but a consequence of how the systems generate text.diferentes.
High-riskÉtica AIda systemIA
ing.
High-riskEthics of AI
Principios
Anéticos, AInormativa, systempolíticas whoseinstitucionais intendede purposedirectrices makesprácticas itque subjectrexen too strictuso obligations.da InIA education:e decidingque onos admission,docentes evaluatingdeben learningcomprender outcomese oraplicar. steeringAspecto learning,transversal assessingda accessdimensión to education levels, and detecting prohibited behaviour in exams; for staff: recruitment, promotion, task allocation and performance evaluation. Obligations apply from 2 December 2027.vertical.
Horizontal dimensionEuropass
Pedagogical dimension
Plataforma
Theda sixUE areasa oftravés teachingda practicecal inse thepoden DUAL.AI.TEACHercompartir framework,certificados takendixitais frome DigCompEdu:na Professionalque Engagement,outras Digitalinstitucións Resources,poden Teachingcomprobar &a Learning,súa Assessment, Empowering Learners and Facilitating Learners' (AI) Digital Competence.validez.
HumanExame oversighten liña
ing.
Online Exam
Avaliación
Theformal requiremente thatestruturada competent,realizada traineden andliña authorisedcomo peopleparte supervisedo aproceso high-riskde AI system, understand its limits and can disregard or override its output. Oversight without expertise is not oversight.avaliación.
Human-centeredExcepción mindsetdocente
ing.
Teaching exception
Excepción
Valuesdos anddereitos attitudesde teachersautor needque inpermite human-AIaos interactiondocentes tocopiar prioritiseunha people'sparte needs,limitada judgementdunha andobra wellbeing.para Aa cross-cuttingsúa aspectclase. ofNon theabrangue verticalsubir dimension.obras protexidas a un sistema de IA, e exclúense os materiais destinados ao ensino escolar, principalmente os libros de texto.
IExplicabilidade
Explicación da IA; ing. Explainability
Capacidade dun sistema de IA para mostrar como chegou ao seu resultado. As explicacións non impiden de forma fiable o exceso de confianza; as explicacións demasiado técnicas ou demasiado simplificadas poden mesmo aumentar unha confianza inxustificada.
Extracción non selectiva
Scraping; ing. Untargeted scraping
Recompilación automatizada e masiva de imaxes de internet ou de gravacións de cámaras de videovixilancia sen un fin nin unha persoa concretos.
F
Falso positivo
ing. False Positive
Un traballo correcto e honesto sinalado por erro. O erro que prexudica o alumnado.
Fenda entre coñecemento e acción
ing. Knowledge-Action Gap
Distancia, medida empiricamente, entre saber sobre a IA e ensinar de forma diferente grazas a ese saber.
Ferramenta de IA
ing. AI Tool
Calquera aplicación que use IA para apoiar unha tarefa.
Filtro de contidos
ing. Content filter
Mecanismo automático que bloquea ou altera os contidos que un provedor considera inadecuados. Os seus criterios a miúdo non se fan públicos.
Folla de ruta de integración
ing. Integration Roadmap
Percorrido paso a paso que segue un docente ou unha institución desde o primeiro contacto coa IA ata unha práctica consolidada; en DUAL.AI.TEACHer, nove etapas.
Formación inicial do profesorado
Formación inicial docente; ing. Initial teacher education (ITE), pre-service teacher education
Formación universitaria do futuro profesorado.
Formación permanente do profesorado
Formación do profesorado en exercicio; ing. Continuing professional development (CPD)
Aprendizaxe profesional para docentes que xa traballan nos centros educativos. A etapa 6 da folla de ruta convértea nunha oferta estruturada con microcredenciais acumulables.
Formador de docentes
ing. Teacher educator
Persoal académico que imparte docencia na formación inicial do profesorado. Reforzar as súas capacidades é a etapa 3 da folla de ruta.
Fundamentos e aplicacións da IA
ing. AI foundations and applications
Coñecementos conceptuais e destrezas transferibles para comprender como funciona a IA e para seleccionar, aplicar e adaptar ferramentas de IA. Aspecto específico de contido da dimensión vertical.
G
Gamificación
ing. Gamification
Uso de elementos de xogo nas clases. O uso da IA para a gamificación produciu unha mellora demasiado pequena para considerala demostrada.
Gran modelo de linguaxe (LLM)
LLM; ing. Large Language Model
Modelo de IA adestrado con grandes cantidades de texto que xera continuacións verosímiles dun texto; a base dos chatbots. Funciona como un motor de predición, non como unha base de datos.
H
Hub dixital
ing. Digital Hub
Plataforma central en liña que reúne os recursos, os cursos e o intercambio comunitario dun proxecto.
I
IA
Intelixencia artificial; ing. AI, Artificial Intelligence
Sistemas informáticos que realizan tarefas asociadas ao pensamento humano, como recoñecer patróns, procesar a linguaxe ou xerar contidos, na maioría dos casos aprendendo a partir de datos.
IA sustentable
ing. Sustainable AI
Desenvolver e usar a IA tendo en conta os seus efectos ambientais, sociais e económicos a longo prazo.
IA xenerativa
ing. Generative AI, GenAI
IA que crea novos textos, imaxes ou outros contidos a partir dun prompt.
ICEP
Institute of European Certification of Personnel
Organismo
Accreditedde certificationcertificación bodyacreditado (ISO 17024) thatque runsxestiona thea certificationplataforma platforme ando examexame andde keepscertificación thee certificationcustodia records.os rexistros de certificación.
ImageInsignia classificationdixital
Insignia
Imagedixital classifieraberta; ing. Digital Badge
Forma
Andixital AIe taskcompartible indun whichcertificado aou modeldunha sorts images into categories (e.g. paper, plastic, other) after being trained with examples, and is then tested with new objects.microcredencial.
InclusionInterface Dimensionde chat dun LLM
Asistente
de chat de IA; ing. LLM chat interface
Xanela
Ade dimensionchat focusingno onnavegador accessibility,a equity,través andda inclusioncal inos AI-supportedusuarios teachingtraballan andcun learning.gran modelo de linguaxe.
InitialItinerario teacherde educationcertificación
ing.
ITE,Certification pre-service teacher educationPathway
Vía
Thepola university-basedque educationse ofvalidan futuree teachers.recoñecen formalmente as competencias, aquí como itinerario dual (vía A e vía B).
Integration RoadmapL
The step-by-step route a teacher or an institution takes from first contact with AI to settled practice; in DUAL.AI.TEACHer, nine stages.
Intelligent tutoring systemLicenza
ing.
ITSLicence
Established learning software that guides learners with tailored tasks and feedback.
Iterative promptingM
Prompt refinement
Improving an AI output over several rounds instead of relying on a single prompt: define the goal, prompt, evaluate the output, refine and verify.
KMarco de competencias en IA para docentes da UNESCO
ing. UNESCO AI Competency Framework for Teachers
Marco da UNESCO (2024) que define os principios, valores, coñecementos e destrezas que os docentes necesitan para usar a IA de forma ética, eficaz e segura. Orixe da dimensión vertical.
Knowledge-ActionMarco Gapde competencias pedagóxicas en IA
Marco
de competencias DUAL.AI.TEACHer; ing. AI Pedagogical Competency Framework
Estrutura
Theque measuredordena distanceas betweencompetencias knowingdocentes aboutrelacionadas AIcoa andIA teachingen differentlydimensións becausee ofniveis it.e as vincula con resultados e avaliacións, aliñando aspectos pedagóxicos, éticos e técnicos.
LMarco europeo
ing. European Framework
Marco de referencia que ofrece definicións de competencias normalizadas a nivel europeo.
LargeMarco LanguageEuropeo Modelde (LLM)Cualificacións
EQF;
LLMing. European Qualifications Framework
Marco
Ande AIreferencia modelda trainedUE onque largefai amounts of text that generates plausible continuations of text; the basis of chatbots. Workscomparables as acualificacións predictionentre engine,países. notA acertificación database.está aliñada con el.
LearnerMarco pedagóxico
ing.
Pedagogical Framework
Conxunto
Anestruturado individualde participatingprincipios ine learningenfoques activitiespedagóxicos toque acquireorientan knowledge,o skills,deseño ordo competences.ensino e a aprendizaxe.
LearnerMentalidade agencycentrada no ser humano
ing.
Human-centred mindset
Valores
Learners'e abilityactitudes toque makeos theirdocentes ownnecesitan decisionsna aboutinteracción theirentre learning,persoas includinge aboutIA thepara usedar ofprioridade AI-generatedás resources.necesidades, Teachersao shouldcriterio preservee itao inbenestar AI-supporteddas processes.persoas. Aspecto transversal da dimensión vertical.
Learning OutcomeMetaanálise
Revisión;
ing. Meta-analysis
Estudo
Aque measurablecombina statementos describingresultados whatde moitos estudos independentes sobre a learnermesma is expected to know or be able to do.pregunta.
Learning UnitMicrocredencial
ing.
Micro-credential
Certificación
Amáis concretepequena learningque activityabrangue performedun byconxunto thedelimitado learnerde withincompetencias aen module.lugar dun itinerario completo; pódese acumular para obter cualificacións máis amplas.
LessonModelo Planaberto
Modelo
de IA aberto; ing. Open model
Modelo
Ade detailedIA plancuxos forcompoñentes están dispoñibles de forma aberta, a teachingdiferenza session,dos includingmodelos objectives,propietarios activities,das andempresas. integrationRecoméndase ofcomo AIparte tools.dun acceso á IA equitativo e financiado con fondos públicos.
LicenseModelo de ensino
ing.
Teaching Model
Enfoque
pedagóxico que define como se estruturan o ensino e a aprendizaxe, incluído o papel da IA.
LLMModelo chatde interfaceIA
ing.
AI chat assistantmodel
Núcleo
Theadestrado browser-baseddun chatsistema windowde throughIA whichque usersxera work withresultados a largepartir languagede model.entradas.
Modelo instalado localmente
Modelo aloxado localmente; ing. Locally installed model
Modelo
Locallyde hostedlinguaxe model
Anun languagedispositivo modelou thatservidor runspropio ondo centro. É unha alternativa cando o acceso a school's own device or server. It is an alternative when internet accessno atcentro schoolestá is restricted.restrinxido.
LogsMódulo formativo
ing.
Training Module
Unidade
Recordsformativa automaticallyestruturada generatedque bydesenvolve ancompetencias AImediante system.actividades Deployerse ofmateriais high-riskde systems must keep them for at least six months where the logs are under their control.aprendizaxe.
MMotor de predición
Resultados probabilísticos; ing. Prediction engine
Os modelos de linguaxe xeran unha continuación verosímil dun texto en lugar de buscar feitos nunha base de datos. Isto explica por que alucinan e por que prompts semellantes poden producir respostas diferentes.
Machine learningN
ML
The approach in which an AI system learns patterns from the examples it receives instead of following hand-written rules. If the examples are too similar, incomplete or poorly chosen, the model produces unexpected results.
Market surveillance authorityNesgo
ing.
Bias
Desviacións
Theherdadas nationaldo authoritymaterial thatco enforcesque theaprendeu AIun Act.sistema, Anyone,que includingnon teachers,se studentsreducen andde parents,forma canfiable lodgefacendo ao complaintsistema withmáis it (Art. 85 AI Act).grande.
MatthewNesgo effectde automatización
Exceso
de confianza; ing. Automation Bias
Aceptar
Thosea whosuxestión alreadydunha havemáquina advantagessen benefitcomprobala most:de 'toforma those who have, more will be given'.independente.
Meta-analysisNivel de progresión
Nivel;
Reviewing. Progression level
Cada
Aun studydos thattres poolsniveis thenos resultsque ofse manydescribe separatecada studiescompetencia onclave: thenivel same1 question.Coñecemento orientativo, nivel 2 Implementación reflexiva (o obxectivo principal para os docentes) e nivel 3 Liderado transformador.
Micro-credentialO
A smaller certification covering one focused set of competences instead of a whole pathway; can be stacked towards larger qualifications.
MOOCObriga Platformde transparencia
Obriga
de etiquetaxe, deber de divulgación; ing. Transparency obligation
Deber,
Asegundo digitalo platformart. used50 todo deliverRegulamento courses,de manageIA, learners,de andinformar hostas learningpersoas content.cando interactúan cunha IA e de indicar as ultrafalsificacións e os textos xerados por IA sobre asuntos de interese público. Os contidos sometidos a revisión humana e a control editorial están exentos, polo que unha ficha revisada polo docente non necesita etiqueta.
NOperador
ing. Operator
Verbo en torno ao cal se constrúe un obxectivo de aprendizaxe (p. ex. recoñecer, implementar, criticar). Mostra o que se espera que faga un docente nese nivel e fai que o obxectivo sexa observable.
Novelty effectP
A temporary positive effect simply because something is new. It may inflate the results of short-term studies.
OPensamento computacional
Pensamento algorítmico; ing. Computational thinking
Abordar os problemas de xeito que un ordenador os puidese executar, por exemplo descompoñéndoos en pasos e recoñecendo patróns.
One-shotPersoal promptdocente universitario
ing.
SingleUniversity promptFaculty
Persoal
Auniversitario promptimplicado sentna once,formación withoutdo refinementprofesorado, orun follow-up.dos (Ingrupos technicaldestinatarios usage,do the term can also mean a prompt containing one worked example.)Playbook.
Online ExamPersonalización
Personalización
con IA; ing. Personalisation
Adaptar
Arecursos, formal,tarefas structuredou assessmentapoios conducteda onlinecada asaprendiz partmediante ofIA. thePode evaluationfavorecer process.a inclusión, pero tamén comporta riscos de inequidade, uso indebido dos datos e exclusión.
Plataforma de aprendizaxe adaptativa
ing. Adaptive learning platform
Plataforma que axusta o contido, o ritmo ou o itinerario de aprendizaxe a cada aprendiz.
Plataforma MOOC
ing. MOOC Platform
Plataforma dixital empregada para impartir cursos, xestionar participantes e aloxar contidos de aprendizaxe.
Playbook
Guía estruturada que traslada as competencias en IA á práctica docente mediante casos de uso, modelos pedagóxicos e recursos formativos.
Prácticas de IA prohibidas
Prácticas de IA vetadas; ing. Prohibited AI practices
Oito usos da IA prohibidos de forma absoluta polo Regulamento de IA (art. 5) desde o 2 de febreiro de 2025. Catro afectan aos centros educativos: o recoñecemento de emocións, a explotación de vulnerabilidades, as bases de datos de recoñecemento facial creadas mediante extracción non selectiva e a categorización biométrica.
Predicibilidade
ing. Predictability
Grao en que a redacción dun texto é esperable. Os detectores de IA miden a predicibilidade, non a autoría dunha máquina, polo que sinalan erroneamente textos sinxelos ou escritos nunha segunda lingua.
Programación da sesión
ing. Lesson Plan
Plan detallado dunha sesión de ensino que inclúe os obxectivos, as actividades e a integración de ferramentas de IA.
Prompt
Instrución
Instrución que un usuario dá a un sistema de IA. A súa formulación, o contexto e as restricións condicionan o resultado.
Prompt estruturado
ing. Structured prompt
Prompt que especifica algo máis ca o tema, por exemplo o público destinatario, a finalidade, o contexto, o nivel de lingua, o ton, a idade do alumnado, o obxectivo de aprendizaxe, a duración e o resultado esperado. Dá máis control sobre o resultado, pero non garante que sexa bo.
Prompt único
Instrución única; ing. One-shot prompt, single prompt
Prompt enviado unha soa vez, sen refinamento nin seguimento. (No uso técnico, o termo tamén pode designar un prompt que contén un exemplo resolto.)
Protección de datos
ing. Data protection
Protección legal dos datos persoais. O alicerce do dereito da IA, que se aplicou desde sempre; na UE, principalmente o RXPD.
Provedor
Provedor de IA; ing. Provider
Empresa que desenvolve e ofrece un sistema de IA. Adoita ser responsable de informar os usuarios de que están a interactuar cunha IA; cando trata datos por conta dun centro, actúa como encargado do tratamento segundo o RXPD.
R
Recoñecemento de emocións
ing. Emotion recognition
IA que afirma inferir sentimentos ou intencións a partir de datos biométricos, p. ex. detección da atención, análise do estado de ánimo ou puntuación do «compromiso» mediante unha cámara web. Prohibido nos centros educativos desde o 2 de febreiro de 2025, con excepcións limitadas por motivos médicos ou de seguridade.
Recoñecemento de voz
ing. Speech recognition
Forma de IA na que un programa tenta recoñecer palabras ou números falados. O seu funcionamento depende do micrófono, da claridade coa que fala a persoa e de que o espazo estea en silencio.
Recoñecemento facial
ing. Facial recognition
IA que identifica persoas polo seu rostro, p. ex. para controlar a asistencia ou vixiar exames. Está prohibido crear ou ampliar bases de datos de recoñecemento facial mediante a extracción non selectiva de imaxes.
Recurso educativo aberto (REA)
REA; ing. Open Educational Resource (OER)
Material
OERde ensino e aprendizaxe publicado baixo unha licenza aberta que permite usalo, adaptalo e compartilo libremente.
Teaching and learning material published under an open licence that allows free use, adaptation and sharing.
OpenReescritura modelde prompts
ing.
OpenPrompt AI modelrewriting
O
Anprovedor AImodifica modelautomaticamente whoseo componentsprompt aredo openlyusuario available,antes asde opposedque too proprietaryreciba corporateo models.modelo, Recommendedpor asexemplo partpara ofengadir publiclydetalles funded,ou equitablediversidade. accessO tousuario AI.non ve o cambio, polo que o que escribiu non é o que se lle pediu á máquina.
OperatorRefinamento iterativo de prompts
ing.
Iterative prompting, prompt refinement
Mellorar
Theun verbresultado ada learningIA objectiveao islongo builtde aroundvarias (e.g.roldas recognise,en implement,lugar critique).de Itdepender showsdun whatúnico aprompt: teacherdefinir ato thatobxectivo, levelformular iso expectedprompt, toavaliar doo andresultado, makesrefinar thee objective observable.verificar.
OverrelianceRegulamento de IA da UE
Regulamento
Over-trustde IA, Regulamento (UE) 2024/1689; ing. EU AI Act, AI Act
Normativa
Trustingúnica AIda outputUE morepara thana itIA, deserves,baseada forno examplerisco. acceptingClasifica wrongos gradessistemas orde feedback.IA Teacherssegundo usingo high-riskrisco AIque mustsupoñen, activelydesde watchas forprácticas it.prohibidas e os usos de alto risco ata as ferramentas cotiás sen normas especiais, e aplícase a organizacións públicas e privadas, incluídos os centros educativos. En vigor desde o 1 de agosto de 2024, con aplicación progresiva ata 2027.
PRendición de contas
ing. Accountability
Responder polas decisións sobre o uso da IA e polas súas consecuencias. A responsabilidade segue sendo das persoas e das institucións, nunca do sistema.
PedagogicalResponsable Frameworkdo despregamento
ing.
Deployer
Organización
Aque structuredintroduce sete ofcontrola pedagogicalun principlessistema andde approachesIA, guidingnormalmente teachingo andcentro learningou design.a administración educativa. Un docente que usa a ferramenta seguindo as instrucións do centro normalmente non é un responsable do despregamento independente.
PersonalResponsable datado tratamento
ing.
Controller, data controller
Segundo
Anyo informationRXPD, abouta anentidade identifiableresponsable person,do e.g.tratamento names,de schooldatos emailpersoais. addresses,Nos studentcentros work,educativos voiceadoita recordings,ser photos,o grades,propio attendance and learning-progress data. Data remain personal if someone can be identified from context.centro.
PersonalisationResultado de aprendizaxe
ing.
AILearning personalisationOutcome
Enunciado
Adaptingmedible resources,que tasksdescribe oro supportque tose individualespera learnersque withun AI.aprendiz Itsaiba canou supportsexa inclusioncapaz butde also carries risks of inequity, data misuse and exclusion.facer.
PlaybookRetractación
ing.
Retraction
Retirada
Aoficial structureddun guideartigo thatpublicado operationalizespor AIparte competencesdunha intorevista. teachingO practiceartigo throughsegue usevisible, cases,marcado pedagogicalcomo models,«RETRACTED», andpara trainingque resources.quen o citase poida decatarse.
PolicyRevisión Guidelinede código
Revisión
de código asistida por IA; ing. Code review
O
Aalumnado policy-levelescribe documentprimeiro informingo theseu developmentpropio ofcódigo competencese anddespois teachingpídelle practices.á IA que suxira melloras, en lugar de deixar que escriba a solución. As suxestións deben avaliarse de forma crítica.
PredictabilityRexistros
ing.
Logs
Rexistros
Howxerados expectedautomaticamente thepor wordingun ofsistema ade textIA. is.Os AIresponsables detectorsdo measuredespregamento predictability,de notsistemas machinede authorship,alto sorisco theydeben wronglyconservalos flagdurante plainpolo ormenos second-languageseis writing.meses cando estean baixo o seu control.
Prediction engineRXPD
Regulamento
Probabilisticxeral outputde protección de datos, Regulamento (UE) 2016/679; ing. GDPR
Normativa
Languagede modelsprotección generatede adatos plausibleda continuationUE. ofMentres ao textRegulamento insteadde ofIA lookingpregunta factsse upe incomo ase database.pode Thisusar explainsun whysistema theyde hallucinateIA, ando whyRXPD similarpregunta promptsse candeterminados producedatos differentdunha answers.persoa concreta se poden tratar dun xeito determinado.
ProcessorS
Data processor
Under the GDPR, a body that processes personal data on the controller's behalf and strictly on its instructions, for example an AI provider.
ProctoringSeguridade técnica
ing.
ExamTechnical proctoring, remote proctoringsafety
Fiabilidade
Supervisinge examinationsrobustez withdun software,sistema forde exampleIA viapara webcam.que AIfuncione thatcomo detectsestá prohibitedprevisto behavioure duringnon examscause counts as high-risk; the certification exam uses remote proctoring.danos.
ProcurementServidor
ing.
Purchasing decisionServer
Ordenador
Theque processalmacena bye whichtrata datos para outros a schooltravés ordunha authorityrede. selectsA andlocalización buysdos AIservidores tools.dunha Reliableferramenta limitsde andIA contractual(p. safeguardsex. arena securedUE) here,inflúe whichnas isnormas whyde responsibilityprotección sitsde withdatos procurement, not with the individual teacher.aplicables.
ProfilingSistema de IA de alto risco
IA
de
alto risco; ing.Automated evaluation of individuals to analyse or predict their characteristics or behaviour. An educationHigh-risk AI system
Sistema profilesde individualsIA iscuxa alwaysfinalidade consideredprevista high-risk.o somete a obrigas estritas. No ámbito educativo: decidir sobre a admisión, avaliar resultados de aprendizaxe ou orientar a aprendizaxe, valorar o acceso a niveis educativos e detectar comportamentos prohibidos nos exames; no caso do persoal: contratación, promoción, asignación de tarefas e avaliación do desempeño. As obrigas aplícanse desde o 2 de decembro de 2027.
ProgressionSistema levelde titoría intelixente
ing.
LevelIntelligent tutoring system (ITS)
Software
Onede ofaprendizaxe threeconsolidado levelsque onguía whicho eachalumnado corecon competencytarefas ise described:retroalimentación Level 1 Orientational Awareness, Level 2 Reflective Implementation (the primary target for teachers) and Level 3 Transformative Leadership.personalizadas.
ProhibitedSoberanía AI practicesdixital
ing.
BannedDigital AI practicessovereignty
Control
Eightsobre AIos usespropios banneddatos, outrighta byinfraestrutura thee AIas Acteleccións (Art.tecnolóxicas. 5)Construír sinceunha 2plataforma Februarypropia 2025.non Fourdá concernautomaticamente schools:máis emotioncontrol, recognition,polo exploitingque vulnerabilities,o untargetedPlaybook facial-recognitionaconsella databasesusar ando biometrictermo categorisation.con cautela.
PromptSoftware de práctica adaptativa
ing.
Adaptive practice software
Software
Thede instructionpráctica axa userempregado givesnos ancentros AIeducativos system.que Itsaxusta wording,os contextexercicios andás constraintsrespostas shapedo thealumnado. output.Os chatbots de IA xenerativa mostraron efectos maiores no coñecemento e na comprensión.
PromptSupervisión engineeringhumana
ing.
PromptingHuman oversight
Requisito
Writingde effectiveque promptspersoas ascompetentes, aformadas teachablee skill,autorizadas forsupervisen exampleun forsistema lessonde planning,IA differentiationde andalto grading.risco, comprendan os seus límites e poidan ignorar ou anular o seu resultado. Unha supervisión sen coñecementos especializados non é supervisión.
Prompt rewritingT
A provider automatically changes a user's prompt before the model receives it, for example to add detail or diversity. The user does not see the change, so what was typed is not what the machine was asked.
ProviderTaxonomía revisada de Bloom
ing.
AI provider
The company that develops and offers an AI system. It is usually responsible for informing users that they are interacting with AI; when it processes data for a school, it acts as a processor under the GDPR.
R
Randomised controlled trial
RCT, controlled trial
A study in which participants are randomly assigned to groups, so that differences in results can be attributed to the intervention.
Retraction
The official withdrawal of a published article by a journal. The article remains visible, marked 'RETRACTED', so that anyone who cited it can recognise this.
Revised Bloom's taxonomy
Modelo
no
que os procesosModelcognitivos inavanzan whichdesde cognitivelembrar processese developcomprender, frompasando rememberingpor andaplicar understandinge throughanalizar, applyingata andavaliar analysinge to evaluating and creatingcrear (Anderson & Krathwohl, 2001). BasisBase ofdos theniveis progressionde levels.progresión.
STerceiro
ing. Third party
Empresa que non é nin o centro nin o desenvolvedor da aplicación, normalmente empresas de publicidade ou de análise que reciben datos mentres o alumno traballa.
ScaffoldingTitor de IA
ing.
AI Tutor
Sistema
Structuredde guidanceIA bydeseñado thepara teacherexplicar thatcontidos supportse learnersguiar ino usingalumnado. Pode apoiar a tooladquisición orde completingcoñecemento a task they could not yet manage alone.factual.
SchemaTitor socrático
ing.
Socratic tutor
Chatbot
Person'sao organisedque knowledge.se lle indica que faga preguntas orientadoras en lugar de dar respostas. Se se configura só mediante o prompt, tende a volver dar respostas nas conversas longas, polo que hai que incorporar límites fiables no propio sistema.
SchoolTransparencia Administratoralgorítmica
ing.
SchoolAlgorithmic leader, head teachertransparency
Grao
Aen personque responsiblese forpode leadingcomprender acomo school,chega suchun assistema ade headIA teacheraos orseus deputyresultados head.e Chapterquen 5.3decidiu addressescomo themse directly.comporta.
School AI environmentU
Vetted platform
A state-provided, vetted AI platform for schools with negotiated contracts, offered instead of leaving teachers to sign up to free tools.
ServerUltrafalsificación
Deepfake
Contido
Ade computerimaxe, thataudio storesou andvídeo processesxerado dataou formanipulado otherscon overIA aque network.parece Whereauténtico. anDebe AIindicarse tool'scando serversse areusa locatedna aula (e.g.art. in50.4 thedo EU)Regulamento affectsde which data protection rules apply.IA).
SocraticUnidade tutorde aprendizaxe
ing.
Learning Unit
Actividade
Ade chatbotaprendizaxe instructedconcreta toque askrealiza guidingo questionsaprendiz insteaddentro ofdun giving answers. Set up by prompt alone, it tends to drift back into supplying answers in longer conversations, so reliable limits have to be built into the system.módulo.
SpecialUnidade categoryde datacontido
ing.
Content Unit
O
Personalcompoñente datade needingaprendizaxe extrareutilizable protection,máis suchpequeno, asempregado health,nas disability,programacións biometricde datasesión ore datanos revealing ethnic origin or religion (Art. 9 GDPR). In principle off-limits without a specific exception.módulos.
Speech recognitionV
A form of AI in which a program tries to recognise spoken words or numbers. How well it works depends on the microphone, how clearly a person speaks and how quiet the room is.
StackabilityVía de certificación
Vía
StackableA, vía B; ing. Certification track
Unha
Thedas possibilitydúas ofcertificacións combiningcomplementarias: micro-credentialsvía overA, timeEnsino soapoiado thatpola theyIA count(CON towardsIA), largere qualifications.vía B, Alfabetización en IA (SOBRE A IA). Os docentes poden cursar unha delas ou as dúas.
StandardVibe contractual clausescoding
SCCs
Crear
EU-approvedou contractampliar termssoftware thatdescribindo safeguarden personallinguaxe datanatural transferredo outsideque thedebe EUfacer whene theredeixando isque nounha adequacyIA decision.escriba o código. No Playbook, o alumnado amplía unha simulación existente mediante prompts en lugar de programar desde cero.
StochasticVixilancia de exames
Supervisión
Randomisedremota de exames; ing. Proctoring, remote proctoring
Supervisión
Subjectde toexames chance,mediante sosoftware, thatpor theexemplo samea settingstravés candunha leadcámara toweb. differentA results.IA que detecta comportamentos prohibidos durante os exames considérase de alto risco; o exame de certificación utiliza supervisión remota.
Structured promptX
A prompt that specifies more than the topic, for example audience, purpose, context, language level, tone, learner age, learning objective, duration and expected output. It gives more control over the result but does not guarantee a good one.
SustainableXeración AIde código
ing.
AICode Sustainablegeneration
Deixar
Developing and using AI inque a wayIA thatescriba takescódigo itsde long-termprogramación. environmental,O socialalumnado andprincipiante economicdebería effectsevitalo intoporque account.aínda non pode xulgar se o código é correcto.
TXerador de imaxes a partir de texto
Teacher
Xerador
de
imaxes; ing.An individual responsible for designing and delivering teaching and learning activities.
Teacher AI Competence
Teachers' knowledge, skills and attitudes for teaching with and about AI, as structured in the DUAL.AI.TEACHer framework.
Teacher educator
Academic staff who teach in initial teacher education. Building their capacity is Stage 3 of the roadmap.
Teaching about AI
Learning ABOUT AI
Making AI itself the subject of the lesson, so that students understand how it works & where it fails.
Teaching exception
The copyright exception that lets teachers copy a limited share of a work for their class. It does not cover uploading protected works into an AI system, and material intended for school teaching, mainly textbooks, is excluded.
Teaching Model
A pedagogical approach that defines how teaching and learning are structured, including the role of AI.
Teaching with AI
Learning WITH AI
Using AI as a tool for your own teaching work, from planning to feedback.
Technical safety
Reliability and robustness of an AI system so that it works as intended and does not cause harm.
Text-to-image generator
IA
Imagexenerativa generator
Generative AI that creates images fromimaxes a writtenpartir prompt.dun Whatprompt itescrito. showsO dependsque onmostra itsdepende trainingdos dataseus anddatos onde adjustmentsadestramento madee bydos itsaxustes provider.realizados polo seu provedor.
Third party
A company that is neither the school nor the app's developer, typically advertising or analytics companies that receive data while the pupil is working.
Training data
Training material, training examples
The examples an AI system learns from, such as millions of images labelled by people. Slants in this material carry over into the system's output and do not disappear simply because models get bigger.
Training Module
A structured unit of training that develops competences through learning activities and materials.
Training on user inputs
When a provider uses what users type or upload for its own purposes, especially to train its models. Personal data may only be entered if a written agreement excludes this.
Transparency obligation
Labelling obligation, disclosure duty
The duty under Art. 50 AI Act to tell people when they interact with AI and to disclose deepfakes and AI-generated text on matters of public interest. Content that has undergone human review and editorial control is exempt, so a teacher-reviewed worksheet needs no label.
Tuning
Model tuning, safety training
Adjustments a provider makes after initial training to steer what a system shows or says, for example to make it safer, fairer or more diverse. Tuning is invisible in the output, can miss, and can change without notice.
U
UNESCO AI Competency Framework for Teachers
UNESCO framework (2024) defining the principles, values, knowledge and skills teachers need to use AI ethically, effectively and safely. Source of the vertical dimension.
Universal Design for Learning
UDL
Framework for inclusive, learner-centred design. Used to strengthen the inclusive dimension of the framework.
University Faculty
University staff involved in teacher education, one of the playbook's target groups.
Untargeted scraping
Scraping
Automated mass collection of images from the internet or CCTV footage without a specific purpose or person in mind.
Use Case
A concrete scenario describing how AI is applied in teaching practice.
V
Vertical dimension
AI dimension
The three aspects of AI in the DUAL.AI.TEACHer framework, taken from the UNESCO framework: Human-centered mindset, Ethics of AI, and AI foundations and applications.
Vibe coding
Creating or extending software by describing in natural language what it should do and letting an AI write the code. In the playbook, students extend an existing simulation through prompts instead of programming from scratch.