3.1 Dimensións
TheO marco DUAL.AI.TEACHer Frameworkestrutúrase iscomo structuredunha matriz bidimensional completa que describe un total de 18 competencias clave, cada unha das cales xorde da intersección das dúas dimensións principais en torno ás que se organiza o marco. A dimensión horizontal define as aprincipais comprehensiveáreas two-dimensionalque matrixcaracterizan thatas outlinesprácticas de ensino e aprendizaxe e recolle a totaldimensión ofpedagóxica 18do coremarco. competencies,A eachdimensión ofvertical whichrecolle emergesos fromaspectos theclave intersectionda ofIA thee tworeflicte mainas dimensionsfacetas alongtecnolóxicas whiche theéticas frameworkque isimplica organized.a Thesúa integración nos contextos educativos.
Esta estrutura permite que o marco vincule de maneira sistemática as competencias pedagóxicas cos coñecementos e as destrezas relacionados coa IA, de modo que cada competencia identificada reflicte tanto un obxectivo educativo como unha dimensión concreta da comprensión ou da aplicación da IA.
Dimensión horizontal dimensiondo definesmarco theDUAL.AI.TEACHer
A areasdimensión thathorizontal characterizedo teachingmarco andprocede learningdo practices,marco capturingDigCompEdu, theque pedagogicalidentifica dimensionas ofáreas theclave framework.que Thecaracterizan verticalas dimensionprácticas mapsde theensino keye aspectsaprendizaxe ofnos AI,contornos reflectingdixitais. theEstas technologicaláreas andabranguen ethicalas facetsactividades involvedpedagóxicas infundamentais itsque integrationlevan intoa educationalcabo contexts.os docentes, desde o compromiso profesional e a xestión dos recursos dixitais ata o deseño e o desenvolvemento de experiencias de aprendizaxe, a aplicación de estratexias de avaliación e o fomento da participación activa e das competencias dixitais do alumnado.
ThisTendo structureen enablesconta theo framework to systematically link pedagogical competencies with AI-related knowledge and skills, ensuring that each identified competency reflects both an educational objective and a specific dimension ofmarco AI understandingPioneers, oro application.
DUAL.AI.TEACHer Horizontal dimension
The horizontal dimension of the framework is drawn from the DigCompEdu framework, which identifies the key areas that characterize teaching and learning practices in the digital environments. These areas encompass the fundamental pedagogical activities carried out by teachers, ranging from professional engagement and management of digital resources to the design and delivery of learning experiences, the implementation of assessment strategies, and the promotion of learners’ active engagement and digital competencies.
By taking into account the AI Pioneers Framework, themarco DUAL.AI.TEACHer Frameworkadopta adoptsesta thisdimensión dimensionpara to ground AI-related competencies in the broader pedagogical practices already recognisedancorar as essentialcompetencias forrelacionadas effectivecoa teaching,IA aligningnas themprácticas withpedagóxicas thosemáis practices.amplas Theque xa se recoñecen como esenciais para un ensino eficaz, aliñándoas con esas prácticas. A dimensión horizontal dimensionorganízase isnos organizedseis intocampos the following six fields:seguintes:
-
ProfessionalCompromisoEngagementprofesional:ThisestefieldcampofocusescéntraseonnotheusousedeofrecursosAI-poweredbaseadosresourcesenforIAprofessional interactions, suchpara ascommunication,interacciónscollaborationprofesionais,andcomodevelopment,aincomunicación,relationawithcolaboracióndiverseestakeholdersowithindesenvolvementoinstitutionalprofesional,contexts.en relación cos diversos axentes implicados nos contextos institucionais. -
DigitalRecursosResourcesdixitais:Thisestefieldcampofocusescéntraseonnatheselección,responsiblecreación,selection,adaptación,creation,uso,adaptation,avaliaciónusage,eevaluationintercambioandresponsablessharingdeofrecursosAI-poweredbaseadosresourcesenforIAlearning.para a aprendizaxe. -
TeachingEnsino&eLearningaprendizaxe:ThisestefieldcampofocusescéntraseonnatheposiblepossibleintegraciónintegrationeandnatheposteriorsubsequentxestiónmanagementdeofrecursosAI-poweredbaseadosresourceseninIAteachingnosandprocesoslearningdeprocesses.ensino e aprendizaxe. -
AssessmentAvaliación:ThisestaareaáreafocusescéntraseonnatheposiblepossibleintegraciónintegrationdeofrecursosAI-poweredbaseadosresourceseninIAthenoseducationalprocesosassessmentdeprocesses.avaliación educativa. -
EmpoweringEmpoderamentoLearnersdo alumnado:ThisestaareaáreafocusescéntraseonnotheusousedeofrecursosAI-poweredbaseadosresourcesentoIAsupportparaandapoiarenhanceelearner-centeredmellorarteachingasandestratexiaslearningdestrategies.ensino e aprendizaxe centradas no alumnado. -
FacilitatingFacilitaciónLearners’da competencia dixital (AI)enDigitalIA)Competencedo alumnado:ThisestaareaáreafocusescéntraseonnaspedagogiccompetenciascompetenciespedagóxicasrequirednecesariastoparasupportapoiarandeguideorientarlearnersodevelopingalumnadotheirnoowndesenvolvementoAIdadigitalsúacompetence.propia competencia dixital en IA.
Dimensión vertical do marco DUAL.AI.TEACHer Vertical dimension
TheA dimensión vertical dimensiondo ofmarco theprocede framework is drawn from thedo UNESCO AI Competency Framework for Teachers, whichque originallyidentifica identifiesorixinalmente fivecinco keyaspectos aspectsclave ofda AIcompetencia competenceen relevantIA forrelevantes teachingpara practice:a human-centeredpráctica mindset,docente: ethicsmentalidade ofcentrada AI,no AIser foundationshumano, andética applications,da AIIA, pedagogyfundamentos ande AIaplicacións forda professionalIA, development.pedagoxía da IA e IA para o desenvolvemento profesional.
ForPara theos purposesefectos ofdo themarco DUAL.AI.TEACHerTEACHer, Framework,estes thesecinco fiveaspectos aspectsreducíronse havea beentres. reducedEliminaronse todúas three.das Twoáreas oforixinais, thea originalpedagoxía areas,da namelyIA thee AIa PedagogyIA andpara theo AIdesenvolvemento forprofesional, Professionalporque Development,a were removed, as thedimensión horizontal dimensionxa alreadycontiña containedeses thosecampos, fields,aínda albeitque innunha forma lixeiramente diferente. Ademais, a slightlyintersección differententre form.a Additionally, the intersection between thedimensión vertical ande thea horizontal dimensionsxeraba generatedcompetencias redundantredundantes. competencies.Por Therefore,iso, itdecidiuse wasexcluílas decideddo to exclude them from theeixe vertical axispara inevitar ordersolapamentos toe avoidgarantir overlapsa and ensurecoherencia conceptual consistencyen acrosstoda thea matrix.matriz.
TheA dimensión vertical dimensionarticúlase isnos articulatedtres acrossaspectos the following three aspects:seguintes:
-
Human-centeredMentalidademindsetcentrada no ser humano:Thisesteaspectaspectorefersrefíresetoaotheconxuntosetdeofvaloresvalueseandactitudesattitudesquethatosteachersdocentesneeddebentoterbearpresentesinaomind when addressing Human-AI interactions, soabordar astointeracciónsprioritizeentrepeople’spersoasneeds,ejudgmentIA,anddewellbeing.xeito que se prioricen as necesidades, o xuízo e o benestar das persoas. -
EthicsÉticaofdaAIIA:Thisesteaspectaspectooutlinesdescribetheosfundamentalprincipiosethicaléticosprinciples,fundamentais,regulations,asinstitutionalnormativas,policies,asandpolíticaspracticalinstitucionaisguidelinesethatasregulatedirectricestheprácticasusequeofregulanAIothatusoteachersdaneedIAtoeunderstand,queapplyosindocentesdailydebenpracticecomprender,andaplicarhelpnaadaptprácticatodiariaspecificeneedsaxudarandaeducationaladaptarcontexts.ás necesidades e aos contextos educativos concretos. -
AIFundamentosfoundationseandaplicaciónsapplicationsda IA:Thisesteaspectaspectodefinesdefinetheosconceptualcoñecementosknowledgeconceptuaisand transferable skills that teachers need to understand how AI works,e aswelldestrezasastransferiblestoqueselect,osapplydocentesandnecesitancreativelyparaadaptcomprendertocomocreatefuncionalearningaenvironmentsIA,thatasíarecomoeffectivelyparasupportedseleccionala,byaplicalaAI-poweredeteachingadaptalaanddelearningmaneirapractices.creativa co fin de crear contornos de aprendizaxe que estean eficazmente apoiados por prácticas de ensino e aprendizaxe baseadas en IA.
OfDos thetres threeaspectos aspectsque retained,se twomantiveron, aredous consideredconsidéranse cross-cuttingaspectos aspectstransversais ofda AIIA (Human-centeredmentalidade mindsetcentrada &no Ethicsser ofhumano AI)e ética da IA), asxa theyque donon not pertain topertencen a specificunha subjectárea areatemática butconcreta, rathersenón representque transversalrepresentan dimensionsdimensións thattransversais influenceque andinflúen permeatee theimpregnan entiretodo spectrumo ofespectro teachingde practices,prácticas values,docentes, andvalores professionale conductconduta relatedprofesional torelacionados AI.coa TheIA. thirdO aspectterceiro aspecto (AIfundamentos foundationse andaplicacións applications)da isIA) consideredconsidérase aun content-specificaspecto aspectda ofIA AI,específico asde itcontido, pertainsxa toque these conceptualrefire knowledgeaos andcoñecementos specificconceptuais technicale skillsás thatdestrezas teacherstécnicas needespecíficas toque acquireos todocentes understand,deben selectadquirir andpara applycomprender, AIseleccionar toolse inaplicar theirferramentas teachingde practice.IA na súa práctica docente.
Fig. 1: "As dimensións do marco Dual.AI.TEACHer" (diagrama xerado con IA, OpenAI Codex)
