Skip to main content

2.7 Informática / Ciencias da natureza: IA para un problema real do centro

CanPode AIa HelpIA Usaxudarnos Sorta Wasteseparar atos School?residuos no centro?

Subject:Materia: Informatics/NaturalInformática/Ciencias Scienceda natureza  ·  Target Group:Curso: 77.º (age13–14 13–14)anos)  ·  Duration:Duración: 1 doublesesión lessondobre ·  AI:IA: LearningAprender WITHCOA AIIA 

AI-relatedCompetencias competenciesrelacionadas coa IA (marco DUAL.AI.TEACHer Framework)TEACHer) – teachernivel leveldocente Subject-specificObxectivos learningde objectivesaprendizaxe específicos da materia – student/learnernivel leveldo alumnado

AF-TL-2b

(AIFundamentos foundationse andaplicacións applicationsda IA × TeachingEnsino &e Learning,aprendizaxe, Levelnivel 2 – ReflectiveImplementación Implementation)reflexiva):

 

“Teachers«Os understanddocentes basiccomprenden principlesos ofprincipios AIbásicos andda machineIA learninge andda canaprendizaxe demonstrateautomática theme throughpoden practicaldemostralos examples.”mediante exemplos prácticos.»


 

AF-FC-2b

(AIFundamentos foundationse andaplicacións applicationsda IA × FacilitatingFomento Learners’da competencia dixital (AI)en DigitalIA) Competence,do Levelalumnado, nivel 2 – ReflectiveImplementación Implementationreflexiva):

 

“Teachers«Os candocentes guidepoden studentsguiar ino experimentingalumnado withna AIexperimentación tools,con testingferramentas theirde outputsIA, andna criticallycomprobación reflectingdos onseus theirresultados reliability.”e na reflexión crítica sobre a súa fiabilidade.»

ByAo thefinal endda ofsesión, theo lesson,alumnado studentsé can:capaz de:

  • explainexplicar inen simpletermos termssinxelos howcomo anaprende AIun modelmodelo learnsde fromIA examplesa partir de exemplos;
  • trainadestrar ande testprobar un modelo sinxelo de clasificación de imaxes;
identificar casos nos que o modelo produce resultados incorrectos; explicar como inflúe a simplecalidade image-classificationdos modelexemplos no rendemento da IA; mellorar identifyo cases in which the model produces incorrect results explain how the quality of examples influences AI performance improve the model based on testing; • assess whether the AI solution would be useful and reliable inmodelo a realpartir schooldas situation.probas; valorar se a solución de IA sería útil e fiable nunha situación escolar real.

Take-homeMensaxe message:clave: AIA canIA helppode withaxudar real-lifecon problems,problemas butda itvida doesreal, notpero automaticallynon understandentende whatautomaticamente ito sees.que Itve. learnsAprende froma examplespartir providedde byexemplos people,achegados andpor itspersoas resultse, mustpolo thereforetanto, beos testedseus andresultados evaluated.deben probarse e avaliarse.

image.png

FigFig. 1.1: Image«Pode generateda withIA axudarnos a separar os residuos no centro?» (imaxe xerada con IA, ChatGPT (GPT Image 2), September 7, 2026.

ContentContido

WasteA sortingseparación isde anresiduos everydayé issueunha incuestión manycotiá schools.en Studentsmoitos usecentros. paper,O plasticalumnado bottles,usa fooda packagingdiario andpapel, otherbotellas materialsde everyplástico, day,envases butde thesealimentos itemse dooutros notmateriais, alwayspero endestes upobxectos innon thesempre correctacaban recyclingno bin.colector de reciclaxe correcto.

ThisEsta familiarsituación situationcoñecida providesofrece un xeito sinxelo de explorar como funciona a simpleintelixencia wayartificial. toO explorealumnado howinvestiga artificialse intelligenceun works.sistema Studentsde investigateIA whetherpodería anrecoñecer AIun systemobxecto coulde recogniserecomendar ana objectque andcolector recommendde whichreciclaxe recycling bin it belongs in.corresponde.

During the activity, students createDurante a basicactividade, o alumnado crea un image-classificationmodelo modelbásico de clasificación de imaxes withcon categoriescategorías such ascomo paperpapel, plasticplástico ande otheroutros wasteresiduos. TheyProporciónalle provideá theIA AIvarios withexemplos, severaladestra examples,o trainmodelo thee modeldespois andpróbao thencon testobxectos it with new objects.novos.

TheA activityactividade demonstratesmostra anun importantprincipio principleimportante ofda machineaprendizaxe learning:automática: thea AIIA learnsaprende patternspatróns froma thepartir examplesdos itexemplos receivesque recibe. IfSe theos examplesexemplos areson toodemasiado similar,parecidos, incompleteincompletos orou poorlyestán selected,mal theescollidos, modelo maymodelo producepode unexpectedproducir results.resultados inesperados.

StudentsPolo thereforetanto, doo morealumnado thannon simplyse createlimita a workingcrear model.un Theymodelo deliberatelyque testfuncione. itPróbao withdeliberadamente difficultcon examples,exemplos investigatedifíciles, itsinvestiga mistakesos andseus tryerros toe improvetenta it.melloralo. ForPor example,exemplo, theypode maydescubrir discoverque thatunha botella de plástico esmagada se clasifica de forma distinta ca unha botella normal, ou que o fondo dunha imaxe inflúe no resultado.

A sesión relaciona un concepto básico de IA cunha situación escolar real. Ao mesmo tempo, anima o alumnado a crushedpensar plasticde bottleforma iscrítica classified differently fromsobre a normalfiabilidade bottle, or that the background of an image affects the result.

The lesson connectse a basicresponsabilidade AIhumana: conceptaínda withque aun realsistema schoolde situation.IA Atdea theunha samerecomendación, time,son itas encouragespersoas studentsas toque thinkteñen criticallyque aboutdecidir reliabilityse ando humanresultado responsibility:ten even if an AI system gives a recommendation, people still need to decide whether the result makes sense.sentido.

LessonProgramación planda sesión

PhaseFase TimeTempo ActivityActividade
HookGancho 10 min TheO teacherdocente showsmostra severalvarios everydayobxectos wastede objectsrefugallo andcotiáns askse studentspregúntalle whereao theyalumnado belong.onde Thevan. classA discussesclase whethercomenta AIse coulda makeIA thepodería sametomar decisiona automatically.mesma decisión automaticamente.
InputPresentación 10 min TheO teacherdocente introducespresenta imagea classificationclasificación andde explainsimaxes thate AIexplica learnsque froma examples.IA Theaprende selecteda AIpartir toolde isexemplos. brieflyFaise demonstrated.unha breve demostración da ferramenta de IA escollida.
ExplorationExploración 20 min InEn smallpequenos groups,grupos, studentso createalumnado categoriescrea suchcategorías ascomo paper,papel, plasticplástico ande otheroutros waste,residuos, prepareprepara examplesexemplos ande trainadestra theiro firstseu model.primeiro modelo.
AdaptationAdaptación 1 20 min StudentsO testalumnado theproba modelo withmodelo newcon objectsobxectos andnovos recorde whererexistra itonde succeedsacerta ande whereonde itse makes mistakes.equivoca.
AdaptationAdaptación 2 20 min StudentsO improvealumnado themellora trainingos examples,exemplos retrainde theadestramento, modelvolve andadestrar compareo themodelo newe resultscompara withos thenovos firstresultados version.cos da primeira versión.
ReflectionReflexión 10 min StudentsO discussalumnado whethercomenta theirse AIo systemseu wouldsistema bede reliableIA enoughsería foro bastante fiable para un uso real useno atcentro schoole andcales whatson itsas limitationssúas are.limitacións.

GuidingPreguntas questions:guía: fromdo AIexperimento experimentcon toIA real-lifeá applicationaplicación na vida real

    • HookGancho – CouldPodería AIa decideIA wheredecidir ouronde wastevan belongs?os nosos residuos?
      • TheO teacherdocente showsmostra severalvarios commonobxectos objects,comúns, forpor example:exemplo:

        • aunha sheetfolla ofde paper,papel,
        • aunha plasticbotella bottle,de plástico,
        • aunha cardboardcaixa box,de cartón,
        • aun yoghurtvaso cup,de iogur,
        • aun pencil.lapis.

        StudentsPrimeiro, firsto alumnado decide themselvespor wheresi eachmesmo objectonde shoulddebería go.ir cada obxecto.

        ThenDespois, ask:pregunte:

        • CouldPodería un ordenador tomar a computermesma make the same decision fromdecisión a camerapartir image?da imaxe dunha cámara?
        • HowComo wouldsabería itque knowalgo thaté somethingpapel isou paper or plastic?plástico?
        • WhatQue informationinformación would it need?necesitaría?
        • CouldPodería itequivocarse everalgunha make the wrong decision?vez?

        IntroducePresente theo challenge:reto:

        CreateCrear anun AImodelo modelde thatIA canque helpaxude studentso decidealumnado whicha recyclingdecidir binque tocolector use.de reciclaxe usar.

    • InputPresentación – HowComo doesaprende anun AIclasificador classifierde learn?IA?
      • TheO teacherdocente demonstratesmostra aunha simpleferramenta image-classificationsinxela tool.de clasificación de imaxes.

        ThreePódense categoriescrear cantres be created:categorías:

        PaperPapel – PlasticPlástico – OtherOutros

        ExplainExplique thatque theo modelmodelo doesnon notrecibe receiveunha adefinición definition such as:como:

        “Plastic«O isplástico aé un material madefeito fromde polymers.”polímeros.»

        Instead,En itcambio, receivesrecibe examplesexemplos ande triestenta toidentificar identify patterns.patróns.

        AskPregúntelle students:ao alumnado:

        • IfSe wesó showlle themostramos AIá onlyIA plasticbotellas bottles,de willplástico, itentenderá understandtodos allos typestipos ofde plastic?plástico?
        • HowCantos manyexemplos examplespodería might it need?necesitar?
        • ShouldDeberían allparecerse photostodas lookas the same?fotos?
        • WhatQue mightpodería happenpasar ifse alltodos paperos objectsobxectos arede photographedpapel onse afotografan whitesobre desk?unha mesa branca?

        KeyIdea idea:clave: TheOs examplesexemplos weque provideproporcionamos influenceinflúen whatno theque AIaprende learns.a IA.

    • ExplorationExploración - BuildConstruír theo firstprimeiro modelmodelo

      StudentsO workalumnado intraballa smallen groups.pequenos grupos.

      EachCada groupgrupo collectsrecolle orexemplos usespara preparedas examplestres forcategorías theou threeusa categories.exemplos preparados.

      ForPor example:exemplo:

      PaperPapel

      • worksheetficha de traballo
      • newspaperxornal
      • cardboardcartón
      • paperbolsa bagde papel

      PlasticPlástico

      • plasticbotella bottlede plástico
      • plasticvaso cupde plástico
      • packagingenvase

      OtherOutros

      • pencillapis
      • metalobxecto objectmetálico
      • foodenvase packagingde ofalimentos anotherdoutro typetipo
      • fabrictecido

      StudentsO trainalumnado theiradestra firsto model.seu primeiro modelo.

      TheyA thencontinuación, testproba severalvarios easyexemplos examples.sinxelos.

      ForEn eachcada testproba they record:rexistra:

      ObjectObxecto → ExpectedResultado resultesperado → AIResultado resultda IA → CorrectCorrecto / IncorrectIncorrecto

      AtNesta thisfase, stage,o theobxectivo goalnon isé notacadar tounha achieveprecisión perfectperfecta. accuracy.Primeiro, Studentso shouldalumnado firstdebe understandcomprender howcomo these systemcomporta behaves.o sistema.

    • AdaptationAdaptación 1 – TryTentar toque makea theIA AI failfalle

      StudentsAgora nowo testalumnado theproba systemo withsistema morecon difficultexemplos examples.máis difíciles.

      ForPor example:exemplo:

      • aunha crushedbotella plasticde bottle;plástico esmagada;
      • colouredpapel paper;de cores;
      • cardboardcartón withcun arevestimento plasticde coating;plástico;
      • anun objectobxecto fromvisto adesde differentoutro angle;ángulo;
      • anun objectobxecto furthermáis awayafastado fromda the camera;cámara;
      • theo samemesmo objectobxecto againstsobre aun differentfondo background.distinto.

      Ask:Pregunte:

      • WhichQue examplesexemplos didrecoñeceu thecorrectamente AIa recognise correctly?IA?
      • WhereOnde didse it make mistakes?equivocou?
      • WhatQue wastiñan differentde aboutdiferente theseestes examples?exemplos?
      • CouldPodería thea AIIA beestar reactingreaccionando toá colourcor orou backgroundao insteadfondo ofen thelugar objectde itself?ao propio obxecto?
      • WhatQue informationinformación maypode befaltar missingnos fromexemplos thede training examples?adestramento?

      StudentsO identifyalumnado oneidentifica weaknessunha indebilidade theirdo model.seu modelo.

  • AdaptationAdaptación 2 – ImproveMellorar theo modelmodelo

    EachCada groupgrupo makesfai oneun orou moremáis changes.cambios.

    ForPor example:exemplo:

    • addengadir moremáis examples;exemplos;
    • useusar differentdistintos typestipos ofde paperpapel orou plastic;de plástico;
    • photographfotografar objectsos fromobxectos severaldesde angles;varios ángulos;
    • useusar differentfondos backgrounds;distintos;
    • balanceequilibrar theo numbernúmero ofde examplesexemplos inde eachcada category.categoría.

    StudentsO retrainalumnado thevolve modeladestrar ando repeatmodelo somee ofrepite theiralgunhas earlierdas tests.probas anteriores.

    They compare:Compara:

    VersionVersión 1 → VersionVersión 2

    Ask:Pregunte:

    • DidMellorou theo model improve?modelo?
    • WhichQue changecambio helped?axudou?
    • AreSegue therehabendo stillexemplos examplesque itnon cannotpode classifyclasificar reliably?de forma fiable?
    • WouldEngadir addingmáis moredatos dataresolvería alwayssempre solveo the problem?problema?
    • HowCantas muchprobas testingfarían wouldfalta beantes necessaryde beforeusar usingo thesistema systemna in reality?realidade?
  • ReflectionReflexión - WouldUsariamos wede reallyverdade useesta thisIA AIno atcentro? school? 

    IntroducePresente aunha hypotheticalsituación situation:hipotética:

    TheO schoolcentro wantsquere toinstalar installunha cámara xunto aos colectores de reciclaxe. O alumnado mostra un obxecto á cámara e a cameraIA nextrecomenda toque thecolector recycling bins. Students show an object to the camera and the AI recommends which bin to use.usar.

    StudentsO alumnado decide whetherse theyrecomendaría would recommend thea idea.

    Discuss:Comenten:

    • WouldConfiarías youno trustmodelo the current model?actual?
    • WhatQue couldpodería happenpasar ifse itdá givesunha theresposta wrong answer?incorrecta?
    • ShouldDebería studentso alwaysalumnado bepoder ableignorar tosempre ignorea itssúa recommendation?recomendación?
    • WhatQue additionalprobas testingadicionais wouldfarían be necessary?falta?
    • CouldPodería thea cameracámara createcrear privacyproblemas issues?de privacidade?
    • WhereOnde couldpodería aser similarútil AIun systemsistema bede usefulIA outsidesemellante school?fóra do centro?

    StudentsO complete:alumnado completa:

    1. OurA AInosa workedIA wellfuncionou when…ben cando…
    2. OurA AInosa hadIA problemstivo when…problemas cando…
    3. BeforeAntes usingde thisusar systemeste insistema realna life,vida wereal, wouldteriamos need to…que…

    FinalPregunta reflectionfinal question:de reflexión:
    WhenCando anun AIsistema systemde givesIA adá recommendation,unha whorecomendación, shouldquen decidedebería whetherdecidir thatse recommendationesa isrecomendación goodé enougho tobastante use?boa para usala?

MaterialsMateriais

    • ComputerUn orordenador tabletou forunha eachtableta grouppor grupo
    • InternetConexión connectiona internet
    • Access toAcceso a simpleunha image-classificationferramenta AIsinxela toolde IA para a clasificación de imaxes
    • WebcamCámara orweb deviceou cameracámara do dispositivo
    • CleanExemplos exampleslimpos ofde paper,papel, plasticplástico ande otheroutros everydayobxectos objectscotiáns
    • Alternatively,Como preparedalternativa, photographsfotografías ofpreparadas thedos objectsobxectos
    • SimpleFicha worksheetsinxela forpara recordingrexistrar testos resultsresultados das probas
    • ProjectorProxector / interactiveencerado whiteboarddixital forinteractivo thepara teachero docente
    • OptionalTáboa preparedopcional tablepreparada forpara comparingcomparar a Versionversión 1 ande a Versionversión 2 ofdo the modelmodelo