Skip to main content

2.6 Historia: reconstrución do pasado

AUn Daydía inna MedievalRiga Riga:medieval: Whatque Cannos Sourcespoden Reallydicir Tellrealmente Us?as fontes?

Subject:Materia: History GradeHistoria  ·  Target Group:Curso: 77.º (age13–14 13–14)anos)  ·  Duration:Duración: 1 doublesesión lessondobre ·  AI:IA: LearningAprender WITHCOA AIIA 

AI-relatedCompetencias competenciesrelacionadas coa IA (marco DUAL.AI.TEACHer Framework)TEACHer) – teachernivel leveldocente Subject-specificObxectivos learningde objectivesaprendizaxe específicos da materia – student/learnernivel leveldo alumnado

AF-TL-2b

(AIFundamentos foundationse andaplicacións applicationsda IA × TeachingEnsino &e Learning,aprendizaxe, Levelnivel 2 – ReflectiveImplementación Implementation)reflexiva):

 

“Teachers«Os candocentes organisepoden lessonorganizar elementselementos thatda embedsesión AIque useintegren witho clearuso pedagogicalda rolesIA andcon strategiesfuncións topedagóxicas verifyclaras thee outputestratexias elements.”para verificar os resultados.»


 

AF-FC-2b

(AIFundamentos foundationse andaplicacións applicationsda IA × FacilitatingFomento Learners’da competencia dixital (AI)en DigitalIA) Competence,do Levelalumnado, nivel 2 – ReflectiveImplementación Implementationreflexiva):

 

“Teachers«Os candocentes implementpoden guidanceaplicar thatunha helpsorientación learnersque developaxude practicalo AIalumnado skills,a adaptingdesenvolver thehabilidades tasksprácticas toen learners’IA, prioradaptando knowledgeas andtarefas theaos AIcoñecementos toolsprevios available.”do alumnado e ás ferramentas de IA dispoñibles.»

ByAo thefinal endda ofsesión, theo lesson,alumnado participantsé can:capaz de:

  • extractextraer informationinformación aboutsobre a vida urbana medieval urbande lifefontes fromescritas, written,visuais visuale and archaeological sources;arqueolóxicas;
  • distinguishdistinguir betweenentre evidence,proba, reasonableinferencia inferencerazoable ande speculation;especulación;
  • explainexplicar aspectsaspectos ofdo trade,comercio, craftsda andartesanía everydaye lifeda invida medievalcotiá Riga;na Riga medieval;
  • combinecombinar evidenceprobas fromde severalvarias sourcesfontes topara conconstruír

    unha

    structreconstrución a historical recon struction;histórica;

  • formulateformular promptsinstrucións that(prompts) requireque AIobriguen toa workIA froma suppliedtraballar historicala evidence;partir das probas históricas proporcionadas;
  • analyzeanalizar informationinformación topara understandcomprender thea importanceimportancia ofdas reliablefontes sources.fiables.

Take-homeMensaxe message:clave: WhatO isque shownse ismostra notnon necessarilyé whatnecesariamente happened.o Historicalque reconstructionsocorreu. combineAs evidence,reconstrucións reasonablehistóricas inferencecombinan andprobas, speculation.inferencias Understandingrazoables thee pastespeculación. meansComprender recognisingo thepasado differencesignifica between what we know from sources, what we can reasonably conclude, and what has been imagined to fill the gaps and to tellrecoñecer a betterdiferenza story.entre o que sabemos polas fontes, o que podemos concluír razoablemente e o que se imaxinou para encher os baleiros e contar unha historia mellor.

ChatGPT Image Sep 2, 2026 at 01_30_35 PM.png

FigFig. 1.1: Image«Un generateddía withna Riga medieval: que nos poden dicir realmente as fontes?» (imaxe xerada con IA, ChatGPT (GPT Image 2), September 2, 2026.

ContentContido

HistoriansOs cannothistoriadores directlynon observepoden everydayobservar life in the Middle Ages. Instead, they reconstruct it from traces that people left behind: written documents, buildings, objects, images, archaeological finds and other evidence. Different sources answer different questions. A trade record may reveal what goods entereddirectamente a city,vida whilecotiá anna archaeologicalIdade objectMedia. mayEn tellcambio, usreconstrúena somethinga aboutpartir whatdos peoplerastros ownedque ordeixaron used.as Neitherpersoas: sourcedocumentos aloneescritos, canedificios, recreateobxectos, animaxes, entireachados dayarqueolóxicos ine someone'soutras life.probas. Fontes distintas responden a preguntas distintas. Un rexistro comercial pode revelar que mercadorías entraban nunha cidade, mentres que un obxecto arqueolóxico pode dicirnos algo sobre o que posuía ou usaba a xente. Ningunha das dúas fontes por si soa pode recrear un día enteiro da vida dunha persoa. 

MedievalA Riga providesmedieval ofrece un estudo de caso útil. Riga desenvolveuse rapidamente a usefulpartir casede study.comezos Rigado developedséculo rapidlyXIII aftere theconverteuse beginningnun ofimportante thecentro 13thque centuryconectaba ando becamecomercio anentre importanta centreEuropa connecting trade between western Europe,occidental, Livonia ande landsas furtherterras east.situadas Bymáis theao lateleste. 13thA century,finais itdo hadséculo becomeXIII xa era unha importante cidade comercial hanseática. O comercio e a majorartesanía Hanseaticfavoreceron tradingo city.crecemento Tradede andorganizacións craftsde supportedmercadores thee growthartesáns, ofcomo merchantos and craft organisations such as guilds.gremios. 

ModernOs mediamedios canactuais makepoden thefacer pastque feelo muchpasado morepareza completemoito thanmáis thecompleto survivingdo evidenceque actuallyrealmente allows. AI-generated history content suchpermiten as probas conservadas. Os contidos históricos xerados por IA como Chloe VS History, forpor example,exemplo, presentspresentan vividvivas “time-travel”escenas scenesde in«viaxes whichno viewerstempo» appearnas toque visitos historicalespectadores settingsparecen suchvisitar escenarios históricos como Londres durante a peste negra. A roupa, as Londonrúas, duringos the Black Death. Clothing, streets, buildings, people and everyday activities are presentededificios, as ifpersoas theye wereas beingactividades directlycotiás observed.preséntanse Yetcomo thesese scenesse areestivesen reconstructions:a someobservar detailsdirectamente. mayCon betodo, basedestas onescenas historicalson evidence,reconstrucións: somealgúns maydetalles bepoden reasonablebasearse inferences,en andprobas othershistóricas, mayoutros bepoden speculativeser orinferencias inaccurate.razoables e outros poden ser especulativos ou inexactos. 

TheO samemesmo issueproblema appearsaparece innas historicalpelículas films.históricas. A Knight'Knight’s Tale creates(Destino ade recognisablycaballero) crea un mundo recoñecible como medieval worldmediante througharmaduras, armour,torneos, tournaments,vestimenta, clothing,arquitectura architecturee andpapeis socialsociais, roles,pero whileintroduce alsotamén deliberatelydeliberadamente introducingmúsica, modernlinguaxe music,e languagecomportamentos and behaviour.modernos. ItPor thereforeiso providesserve acomo usefulrecordatorio reminderútil thatde somethingque canalgo lookpode convincinglyparecer historicalconvincentemente withouthistórico representingsen exactlyrepresentar whatexactamente happenedo que ocorreu. 

GenerativeA AIIA worksxenerativa infunciona dun xeito semellante. Pode combinar fragmentos de probas históricas nunha reconstrución coherente dun día na Riga medieval, pero tamén pode encher os baleiros con detalles que nunca estiveron nas fontes. Algunhas engadiduras poden ser historicamente plausibles; outras poden pertencer a similaroutra way. It can combine fragments of historical evidence intorexión, a coherentoutro reconstructionséculo ofou a dayoutro in medieval Riga, but it may also fill gaps with details that were never present in the sources. Some additions may be historically plausible; others may belong to another region, century orgrupo social group.

StudentsPor thereforeiso, needo toalumnado distinguishnecesita betweendistinguir threeentre levelstres ofniveis certainty:de certeza: 
EvidenceProba – whato historicalque sourcesas directlyfontes support.históricas sosteñen directamente.
InferenceInferencia – whato canque reasonablyse bepode concludedconcluír fromrazoablemente thata evidence.partir desas probas.
SpeculationEspeculación – whato hasque beense imaginedimaxinou topara fillencher theos gaps.baleiros.

LessonProgramación planda sesión

PhaseFase TimeTempo ActivityActividade
HookGancho 10 min WatchVer aun vídeo medieval xerado con IA de Chloe VS HistoryHistory. medievalO AIalumnado video.identifica Studentsque identifyo whatfai makescrible ite believablepregúntase andque questiondetalles whichestán detailsrealmente aresostidos actuallypor supported by evidence.probas.
InputPresentación 10 min IntroducePresentar evidenceproba – inferenceinferencia – speculationespeculación ande practisepracticar distinguishingcomo them.distinguilas.
ExplorationExploración 15 min StudentsO analysealumnado sourcesanaliza aboutfontes sobre a Riga medieval Rigasen withoutIA AIe andestablece establisho whatque canse genuinelypode besaber known.realmente.
AdaptationAdaptación 1 20 min AIA reconstructsIA reconstrúe un día na Riga medieval a daypartir inde medievalprobas Rigalimitadas. fromO limitedalumnado evidence.identifica Studentsonde identifyenche where it fills gaps.baleiros.
AdaptationAdaptación 2 20 min MoreEngádense sourcesmáis andfontes strictere promptinginstrucións aremáis added.estritas. StudentsO comparealumnado thecompara twoas reconstructions.dúas reconstrucións.
ReflectionReflexión 25 min StudentsO transferalumnado thetransfire sameo critical-thinkingmesmo frameworkmarco tode pensamento crítico a medievalunha historicalpelícula film.histórica ambientada na Idade Media.

GuidingPreguntas questions:guía frome AIdesenvolvemento outputda to classroom-ready activitysesión

  • Hook — Show approximately 30-60 seconds of Chloe VS History (TikTok/Youtube) AI-generated visit to London during the Black Death 1348:
    • DiscussionPregunta question:para o debate: "What«Que makesfai thisque lookisto likepareza aunha visita real visitá toLondres medieval London?"medieval?»
    • IntroducePresentar theo problem:problema: "How«Como dosabemos werealmente actuallyque knowestes thatdetalles theseson detailshistoricamente areexactos?» historicallyPrincipio accurate?"clave Keydesta principle for this lessonsesión (Thea importanceimportancia ofdas sources)fontes)
    • IntroduceProba the problem: "How do we actually know that these details are historically accurate?" Key principle for this lesson (The importance of sources) 
  • Historical evidencehistórica → inference→inferencia speculation→ especulación
Input — Archaeological object: a medieval comb:
  • ProvideOfrecer statementsafirmacións aboutsobre theo objectobxecto thatque needhai toque beclasificar categorizednas intocategorías categoriesproba, -inferencia evidence,e inference,especulación. speculation. Example:Exemplo:

    • ANa bone comb was discovered inRiga medieval Rigaatopouse -un epente de óso – videnceproba

    • SomeAlgúns inhabitantshabitantes ofde Riga usedusaban combspentes -– inferenceinferencia

    • TheO ownerseu combeddono theirpeiteábase hairtodas beforeas goingmañás toantes thede marketir everyao morningmercado -– speculationespeculación 

Exploration — Group work. Analysing sources:

4Catro differentfontes sourcesdistintas aboutsobre medievala Riga.Riga medieval.

A) Riga ascomo acidade Hanseaticcomercial tradinghanseática. city.Texto Textdo fromMuseo museumda ofHistoria the History ofde Riga ande Navigation,da “Navegación, «Riga as Part of Livonia (13th–16th cent.)”»

B) ArchaeologicalProbas evidencearqueolóxicas ofdo Hanseaticcomercio trade.hanseático. PicturesImaxes fromdo theMuseo museumda ofHistoria the History ofde Riga ande Navigation,da “Navegación, «Archaeological Evidence of the Hansa Trade in Riga.”Riga».

C) ListLista ofde importsimportacións ande exportsexportacións fromde Riga. TradeInformación informationcomercial fromdo museumMuseo ofda theHistoria History ofde Riga ande Navigation,da “Navegación, «Archaeological Evidence of the Hansa Trade in Riga.”Riga».

D) Riga'sA 1293normativa buildingde regulationsconstrución thatde restrictedRiga thede construction1293, ofque wooden houses afterrestrinxiu a fireconstrución outbreak.de casas de madeira despois dun incendio.

StudentsO fillalumnado outcompleta aunha worksheetficha forpara eachcada sourcefonte byrespondendo answeringás theseguintes followingpreguntas: questionQue aboutsabemos? eachQue source:podemos Whatinferir dorazoablemente? weQue know?seguimos Whatsen can we reasonably infer? What do we still not know?saber?

AI fills in the missing gaps:

PrompInstrución that(prompt) isque usedusa byo students:alumnado: UsingUsando onlysó Sourcesas fontes A ande B, describe oneunha morningmañá inna Riga medieval Riga from the perspective ofdesde a youngperspectiva citizen.dun Writemozo approximatelyhabitante da cidade. Escribe aproximadamente 150 words.palabras. MakeFai theque scenea vivid,escena butsexa doviva, notpero introducenon informationintroduzas thatinformación cannotque reasonablynon bese inferredpoida frominferir therazoablemente sources.das fontes.

StudentsO annotatealumnado theanota AIa response:resposta da IA:

  • EvidenceProba

  • ReasonableInferencia inferencerazoable

  • UnsupportedSen fundamento / speculationespeculación

AI revises its work using more evidences:
Improved prompt: Revise the reconstruction using Sources A–D. After every important historical detail, identify its source, for example [Source B]. If something is not directly stated but is reasonably inferred from the sources, write [Inference]. Remove details that cannot be supported or reasonably inferred.
Compare:
Version 1 → Version 2
Find:
  • oneun detaildetalle thatque becamese morevolveu precise;máis preciso;

  • oneun detaildetalle AIque removed;eliminou a IA;

  • oneun newdetalle detailnovo supportedsostido bypor evidence;probas;

  • oneun detaildetalle thatque stillaínda needshai questioning.que cuestionar. 

Reflection/Transfer of knowledge 

ShowMostrar unha escena breve e axeitada para a shortaula, classroom-appropriateou sceneun orfotograma, still fromde A Knight'Knight’s Tale (2001)

DiscussionPregunta question:para o debate:

  • BasedSegundo onos theprincipios keyclave principlesdesta fromsesión, thisque lesson,destaca whatcomo standsproba, outcomo asinferencia evidence,e inference,como speculation.especulación?

  • IfSe filmmakersos changecineastas historicalcambian detailsdetalles tohistóricos makepara acontar betterunha story,historia ismellor, thatiso necessarilyé wrong?necesariamente incorrecto?

FinalReflexión individual reflection:final:

 

StudentsO complete:alumnado completa:

  1. SomethingAlgo canpode lookparecer historicallyhistoricamente convincingconvincente when...cando…

  2. BeforeAntes believingde somethingcrer Ialgo seeque invexo anunha historicalpelícula film,histórica, I should...debería…

  3. AUnha historicalpelícula filmhistórica canpode inventinventar orou changecambiar details,detalles, but..pero…

MaterialsMateriais

  • Projector/interactiveProxector/encerado whiteboarddixital withinteractivo speakers.con altofalantes.

  • Vídeo medieval xerado con IA de Chloe VS History medievalpara AIo video for the hook.gancho. 

  • ImageImaxe ofdun apente de óso medieval bone comb fromde Riga.

  • Evidence–Inference–SpeculationMinificha mini worksheet.proba–inferencia–especulación.

  • MedievalDossier de fontes sobre a Riga Sourcemedieval: Pack:texto Hanseaticsobre tradeo text,comercio pictureshanseático, ofimaxes archaeologicalde finds,achados imports/exportsarqueolóxicos, list,lista 1293de buildingimportacións/exportacións, regulations.normativa de construción de 1293.

  • Source-analysisFicha worksheet.de análise de fontes.

  • StudentDispositivos devicespara witho accessalumnado tocon anacceso approveda generativeunha AIferramenta tool.de IA xenerativa autorizada.

  • AIFichas promptcoa andinstrución comparisonpara worksheetsa forIA Roundse de comparación para as roldas 1 ande 2.

  • ShortFragmento clipbreve orou stillfotograma fromde A Knight’s Tale (2001) forpara reflection.a reflexión.