2.7 Informática / Ciencias da natureza: IA para un problema real do centro

Pode a IA axudarnos a separar os residuos no centro?

Materia: Informática/Ciencias da natureza  ·  Curso: 7.º (13–14 anos)  ·  Duración: 1 sesión dobre ·  IA: Aprender COA IA 

Competencias relacionadas coa IA (marco DUAL.AI.TEACHer) – nivel docente Obxectivos de aprendizaxe específicos da materia – nivel do alumnado

AF-TL-2b

(Fundamentos e aplicacións da IA × Ensino e aprendizaxe, nivel 2 – Implementación reflexiva):

 

«Os docentes comprenden os principios básicos da IA e da aprendizaxe automática e poden demostralos mediante exemplos prácticos.»


 

AF-FC-2b

(Fundamentos e aplicacións da IA × Fomento da competencia dixital (en IA) do alumnado, nivel 2 – Implementación reflexiva):

 

«Os docentes poden guiar o alumnado na experimentación con ferramentas de IA, na comprobación dos seus resultados e na reflexión crítica sobre a súa fiabilidade.»

Ao final da sesión, o alumnado é capaz de:

  • explicar en termos sinxelos como aprende un modelo de IA a partir de exemplos;
  • adestrar e probar un modelo sinxelo de clasificación de imaxes;
  • identificar casos nos que o modelo produce resultados incorrectos;
  • explicar como inflúe a calidade dos exemplos no rendemento da IA;
  • mellorar o modelo a partir das probas; valorar se a solución de IA sería útil e fiable nunha situación escolar real.

Mensaxe clave: A IA pode axudar con problemas da vida real, pero non entende automaticamente o que ve. Aprende a partir de exemplos achegados por persoas e, polo tanto, os seus resultados deben probarse e avaliarse.

image.png

Fig. 1: «Pode a IA axudarnos a separar os residuos no centro?» (imaxe xerada con IA, ChatGPT GPT Image 2)

Contido

A separación de residuos é unha cuestión cotiá en moitos centros. O alumnado usa a diario papel, botellas de plástico, envases de alimentos e outros materiais, pero estes obxectos non sempre acaban no colector de reciclaxe correcto.

Esta situación coñecida ofrece un xeito sinxelo de explorar como funciona a intelixencia artificial. O alumnado investiga se un sistema de IA podería recoñecer un obxecto e recomendar a que colector de reciclaxe corresponde.

Durante a actividade, o alumnado crea un modelo básico de clasificación de imaxes con categorías como papel, plástico e outros residuos. Proporciónalle á IA varios exemplos, adestra o modelo e despois próbao con obxectos novos.

A actividade mostra un principio importante da aprendizaxe automática: a IA aprende patróns a partir dos exemplos que recibe. Se os exemplos son demasiado parecidos, incompletos ou están mal escollidos, o modelo pode producir resultados inesperados.

Polo tanto, o alumnado non se limita a crear un modelo que funcione. Próbao deliberadamente con exemplos difíciles, investiga os seus erros e tenta melloralo. Por exemplo, pode descubrir que unha botella de plástico esmagada se clasifica de forma distinta ca unha botella normal, ou que o fondo dunha imaxe inflúe no resultado.

A sesión relaciona un concepto básico de IA cunha situación escolar real. Ao mesmo tempo, anima o alumnado a pensar de forma crítica sobre a fiabilidade e a responsabilidade humana: aínda que un sistema de IA dea unha recomendación, son as persoas as que teñen que decidir se o resultado ten sentido.

Programación da sesión

Fase Tempo Actividade
Gancho 10 min O docente mostra varios obxectos de refugallo cotiáns e pregúntalle ao alumnado onde van. A clase comenta se a IA podería tomar a mesma decisión automaticamente.
Presentación 10 min O docente presenta a clasificación de imaxes e explica que a IA aprende a partir de exemplos. Faise unha breve demostración da ferramenta de IA escollida.
Exploración 20 min En pequenos grupos, o alumnado crea categorías como papel, plástico e outros residuos, prepara exemplos e adestra o seu primeiro modelo.
Adaptación 1 20 min O alumnado proba o modelo con obxectos novos e rexistra onde acerta e onde se equivoca.
Adaptación 2 20 min O alumnado mellora os exemplos de adestramento, volve adestrar o modelo e compara os novos resultados cos da primeira versión.
Reflexión 10 min O alumnado comenta se o seu sistema de IA sería o bastante fiable para un uso real no centro e cales son as súas limitacións.

Preguntas guía: do experimento con IA á aplicación na vida real

Materiais


Revision #3
Created 2026-10-20 07:19:17 UTC by Flavia
Updated 2026-10-29 14:15:28 UTC by Jannik